علامه طباطبایی
چهارشنبه - 2018 اکتبر 17 - 7 صفر 1440 - 25 مهر 1397
ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 229205
تاریخ انتشار : 6 دی 1396 14:27
تعداد بازدید : 513

آمار شهدای طلبه و یک نکته از المیزان

بنا بر نظر علامه طباطبایی در ذیل آیه122 سوره توبه(ج9،ص551)، وظيفه جهاد، از طلاب علوم دينى برداشته شده با این حال، جالب است بدانید آمار شهدای طلبه، 6 برابر دیگر اقشار جامعه است!

 

خداوند در قرآن کریم در ارتباط با اهمیت کسب دانش و نشر آن به مسلمانان دستور می دهد؛ همه ی مؤمنان عازم صحنه های جهاد نشوند، بلکه گروهى از آنان در مدینه بمانند و تعالیم دینى را یاد بگیرند، زمانی که مجاهدان از میدان های نبرد به سوى آنان بازگشتند، آموخته ‏هاى خویش را به آنان تعلیم دهند. آنچه از تفسیر بیشتر مفسران از آیه 122 سوره توبه برداشت می شود؛ این است که براى مسلمانان غیر ساکن در مدینه جایز نیست که همگى به جهاد بروند، بلکه از هر منطقه ای باید عده ای به سوى مدینة الرسول کوچ کنند تا در آن جا احکام و معارف دین را یاد گرفته و بعد از مراجعت، به نشر معارف میان هموطنان خود بپردازند، آثار مخالفت با اصول و فروع دین را به ایشان گوش زد کنند، تا شاید بترسند، و به تقوا گرایش پیدا کنند.
این آیه می گوید؛ اولاً: مقصود از «تفقه» در دین، فهمیدن همه معارف دینى از اعم اصول و فروع آن است، نه خصوص فقه به معنای احکام عملى چنانچه امروزه مصطلح است. ثانیاً: معلوم می شود که هنگامی که جهاد به وجوب عینی نرسیده، برخی از مسلمانان می توانند برای کسب دانش از رفتن به جهاد خودداری ورزیده و یا به صورت نوبتی به جهاد رفته و بدین ترتیب، سنگر علم و دانش را خالی نکنند. البته با توجه به دیگر آیات جهاد و نیز روایات بعید است که این آیه ناظر به سقوط کلّی وظیفه جهاد از دانشجویان دینی باشد، بلکه در صدد تأکید بر خالی نگذاشتن سنگر علم و دانش است.
علامه طباطبایی در تفسیر فخیم المیزان ذیل این آیه می نویسد:

معناى آيه اين است كه: براى مؤمنين ساير شهرستانهاى غير مدينه جايز نيست كه همگى به جهاد بروند، چرا از هر شهرى يك عده بسوى مدينة الرسول كوچ نمى‏كنند تا در آنجا احكام دين را ياد گرفته و عمل كنند، و در مراجعت هموطنان خود را با نشر معارف دين انذار نموده، آثار مخالفت با اصول و فروع دين را گوشزد ايشان بكنند، تا شايد بترسند، و به تقوا بگرايند.

از اينجا معلوم مى‏ شود كه:
اولا مقصود از تفقه در دين فهميدن همه معارف دينى از اصول و فروع آن است، نه خصوص احكام عملى، كه فعلا در لسان علماى دين كلمه فقه اصطلاح در آن شده، بدليل اينكه مى‏فرمايد:" وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ- و قوم خود را انذار كنند"، و معلوم است كه انذار با بيان فقه اصطلاحى، يعنى با گفتن مسائل عملى صورت نمى‏گيرد، بلكه احتياج به بيان اصول عقايد دارد
و ثانيا معلوم مى‏شود كه وظيفه كوچ كردن براى جهاد، از طلبه علوم دينى برداشته شده، و آيه شريفه به خوبى بر اين معنا دلالت دارد.
و ثالثا معانى ديگرى كه مفسرين احتمال داده ‏اند- و ذيلا پاره‏اى از آنها نقل مى‏شود- از سياق آيه دور است، مثلا بعضى‏[1] گفته‏اند: مقصود از اينكه فرمود: نبايد همه كوچ كنند اين است كه نبايد همه براى آموختن احكام دين به مدينه بيايند. بعضى‏[2] ديگر گفته‏اند مقصود از كوچ كردن در جمله‏" فَلَوْ لا نَفَرَ" كوچ كردن براى جهاد، و مقصود از" ليتفقهوا" در شهر ماندن‏ عده ‏اى ديگر است، تا وقتى آن مجاهدين به شهر برگشتند اين عده آنان را انذار كنند. اينها و همچنين معانى ديگرى كه احتمال داده‏اند از سياق دور است، و ما متعرض نقل و بحث در آنها نمى‏ شويم.


پی نوشت ها:
[1] ( 1)
مجمع البيان ج 3 جزء 11 ص 165
[2] ( 2)
مجموعة من التفاسير ج 3 ص 219

منبع:
ترجمه تفسير الميزان، ج‏9، ص: 551

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :

درباره علامه محمد حسین طباطبایی

علامه طباطبائی، فیلسوف، عارف، مفسر قرآن، فقیه و اسلام شناس قرن بود. مظهر جامعیت، اوج اندیشه، بلندای معرفت، ستیغ صبر و شکیبایی و سینه سینای اسرار اولیای الهی بود. زمین را هرگز قرارگاه خود نپنداشت؛ چشم به صدره المنتهی داشت و سرانجام در بامدادی حرن انگیز چهره از شیفتگان و مریدان خود مستور ساخت و آنان را که از شهد کلام و نسیم نگاه و فیض حضورش سرمست بودند در حسرتی ابدی باقی گذارد.
allameh@allametabatabaei.ir
021-81202451
تهران، بلوار کشاورز، خیابان شهید نادری، نبش حجت دوست، پلاک 12